$type=ticker$count=12$cols=4$cate=0

neelambads

आफ्नो शरीर आफैंलाई भारी, नेतालाई भर्‍याङ

दाङ, १६ असोज । घोराही उपमहानगरपालिका-१२ हापुरका खुसीराम चौधरी आफ्नो बाउ-बाजेझैं ६ वर्ष गाउँकै जमिन्दारको घरमा कमैया बसे । दिनरात जमिनदारकै घरमा काम गर्थे । तैपनि वर्षभरि खानलाउन नपुग्ने । खेती गर्न आफ्नो जमिन थिएन । जमिन्दारको खेतबारीमा वर्षदिन खटिन्थे ।

कामको दुःखभन्दा अप्ठ्यारो थियो जमिन्दारको ज्यादती । बधुवा कमैयाको रूपमा बाँचिरहेका थिए, उनी । भनिन्छ, अन्याय एउटा बिन्दुमा पुगेपछि विस्फोट हुन्छ, भयो त्यस्तै । जमिनदारी प्रथाको थिचोमिचो अन्त्य गर्न उनले मुक्तिको कसम खाए र बन्दुक उठाए ।

मुलुक परिवर्तन गर्ने भन्दै माओवादीले देखाएको क्रान्तिको पथ पछ्याए । २०५६देखि उनी पूर्णकालीन नै बने । प्रत्यक्ष सशस्त्र युद्धमा सहभागी हुनथाले । नयाँ जनवादी क्रान्तिको विगुल फुक्दै युद्धका थुप्रै मोर्चा सम्हाले । लडाकु हुँदै बटालियन र बिग्रेड कमाण्डर बने । दाङ, रुकुम, रोल्पाका ठूला युद्धमा नेतृत्वदायी भूमिकामा रहे । उनी आफ्नै नेतृत्वमा पनि कयौं युद्धहरु लडे ।

युद्ध लड्नु सोचेजस्तो सजिलो काम होइन । ०६१ सालमा रुकुमको खाराको भिडन्तमा उनी घाइते भए । उनीसँगैका धेरै साथीहरु शहीद भए । अहिले उनी दिनरात भूपि शेरचनको कविता सम्झिर कष्टपूर्ण जीवन बाँचिरहेका छन्- मरेर शहीद हुनेहरु हो, बाँचेर त हेर, बाँच्न कतिगाह्रो छ ….।

युद्धमा घाइते भएको उनको शरीर अहिले हल न चलको अवस्थामा छ । बन्दुकका गोलीले क्षतविक्षत बनेको उनको दाहिने हात र खुल्टा चल्दैन । टाउको, कुम, ढाड र छातीमा गरी चार गोलीका छर्रा छ । देश बदल्ने सपना बोकेर युद्ध लडेका उनलाई अहिले औषधि कसरी किन्ने भन्ने पिरलो छ ।

उनकै भूगोल आशपासका माओवादी नेताहरुको जीवन अहिले उत्थान भएको छ । कतिपय त उपचारको लागि विदेश धाउने हैसियतका भइसके । तर उनलाई स्वदेशकै सस्तो उपचार पनिएका देशको सपना भएको छ ।

माओवादी सुप्रिमो प्रचण्ड कहिले आत्महत्या त कहिले नयाँ लडाइँको कुरा गरिरहेका छन् । तर, उनीजस्ता उपचार नपाएर छट्पटाइरहेका घाइते योद्धालाई देख्नेहरु कसरी प्रचण्ड नेतृत्वको लडाइँमा जान सक्लान् ?

****

युद्धविराम भएको आज १५ वर्षपछि उनी फर्केर हेर्छन् । वर्तमानको आँखीभ्यालबाट अतीत चिहाउन खोज्छन् । तर उनका लागि न विगत प्यारो लाग्छ, न वर्तमान । विगत सम्झिँदा परिवर्तनका निम्ति लड्दा माओवादी जनयुद्धका सपना र आर्दशले झक्झक्याउँछ । वर्तमानमा युद्धले दिएको त्यही आलो घाउले पोल्छ ।

युद्धले क्षतविक्षत भएको आफ्नै हाटखुट्लाई हेर्दै गहिरो सोचमा पुग्छन्, उनी । कुनै समय उनी परिवर्तनका निम्ति लड्नभन्दै छातीमा थाप्न तयार भए । बन्दुक बोकेरघर छोडे । जीवनको प्रवाहनगरी युद्ध लडे । युद्धको मैदानमा मर्न र मार्न पछाडि परेनन् । आखिर केका लागि त ?

उनीसँग जवाफ छैन ।

भइदिएको के छ भने जुन परिवर्तनका निम्ति उनीजस्तै माओवादी लडाकुहरु जीवन मरणको लडाइँ लडे, त्यस्तो भएको छैन । हो, मुलुकमा गणतन्त्र आएको छ, जनताले आफ्नो संविधान आफ्नै प्रतिनिधिद्वारा लेखाएका छन् । संविधानमा धेरै नागरिक अधिकारहरु सुनिश्चित गरिएका छन् ।

छन्, तर ती सबै कागजका पन्नाभित्र छन्, निर्जीव छन् । उनीजस्ता घाइतेको उपचार गर्ने, परिवार छाडेर विदेशिएका युवाहरुको पसिना पुछ्ने र पि्रयसीहरूको आँसु पुछ्ने काम यी निर्जीव पन्नाहरुले सक्दैनन् । यसलाई जीवन्त रुपान्तरण गर्नुपर्नेहरु नालायक ठहरिएका छन् ।

आज त्यही परिवर्तन उनी जस्ता लडाकुका लागि अभिसाप जस्तै बनेको छ । नेताहरू सत्तामा पुगेका छन् । तर आफैंले लडेर ल्याएको लोकतान्त्रिक व्यस्थामा उनी जस्तै अंगभंग भएका घाइते लडाकुहरु औषधि उपचार नपाएर छट्पटाइरहेका छन् ।

गोली लागेको दाग देखाउँदै पूर्वलडाकु खुसीराम चौधरी ।

भन्छन्- ‘आखिर हामीले लडेको युद्धबाटै मुलुकमा गणतन्त्र आयो । जिउज्यान नभनी लड्यौं । घाइते भएर घर न घाट भयौं । अहिले उपचार कसरी गर्ने भन्ने चिन्ता छ । हामीलाई भर्‍याङ बनाएर नेताहरू सत्तामा पुगे’ उनी थप्छन्, ‘आफैंले ल्याएको परिवर्तनको भागिदार हुन पाएनौं ।’

केही दिनअघि मात्रै आफ्नै कमाण्डर वर्षमान पुन उपचारका लागि थाइल्याण्ड पुगेको समाचार सुने । उनको मन अमिलो भयो । युद्ध लड्दा शरीरमा लागेको गोली र छर्रा निकाल्न नसकेको आफ्नै दुर्दशा देख्दामन भक्कानिएर आयो ।

घाइते शरीर बोकेर उपचारका लागि उनी आफ्ना कमाण्डर भेट्न पटकपटक पुगे । बदलामा आश्वासनबाहेक केही नपाएपछि दुई कट्ठा जग्गा बेचेर उपचार गरे ।

उनी भन्छन्-‘जसको कमाण्डमा हामी लड्यौं । त्यही नेताहरु आज सत्तामा छन् । बिरामी हुँदा देशविदेश पुग्छन् । हामी यहाँ उपचार नपाएर छट्पटाइ रहेका छौं । औषधि किन्ने पैसा छैन ।’ सरकारले दिँदै आएको जीवन निर्वाह भत्ता समेत काटिदिएपछि झन् बढी गाह्रो भएको छ ।

यही खबर उनकी श्रीमती वसन्ती चौधरीले सुनिन् । उनी पनि जनयुद्धकी घाइते हुन् । विद्रोही पक्षकी उनी सेनाको आक्रमणमा परेर पेटमा लागेको गोली घाउ बनेर अहिले पनि चहर्‍याइरहन्छ । तर युद्धले बनाएको त्यही घाउ मेटाउन, मल्हमपट्टी गर्न कोही आएन । उनी भन्छिन्- ‘नेताहरु हामीलाई चिन्दैनन् । समस्या बुझ्न आउँदैनन् । अहिले सम्झँदा किन लडिएछ भन्ने लाग्छ ।’

****

घाइते लडाकु केशव चौधरी ।

घोराही-१७ का केशव चौधरी ‘अर्जेन्ट’ पूर्व माओवादी लडाकु हुन् । २०५६ सालदेखि उनी प्रत्यक्ष आक्रमणहरूमा सहभागी भए । वर्तमान उपराष्ट्रपति नन्दकिशोर पुन पासाङ, उनका कमाण्डर थिए । पासाङकै नेतृत्वमा उनले रुकुमको खारामा लड्दा शरीरमा गोलीलागेर उनी घाइते भए । संसार जित्ने सपनाले युद्धमा सधैं अग्रणी भूमिका रहने उनको अहिले शरीर सद्दे छैन । शरीरभर बम र गोलीका छर्रा छन् ।

****

२०५४ सालतिर माओवादी जनयुद्ध सुरुआती चरणमा थियो । गाउँ-गाउँमा जनमानसमा वैचारिक ढाडस दिनसुरु गरिसकेका थिए । माओवादी भन्थे, ‘गाउँमा थिचोमिचो छ । असमानता र विभेद छ । गरिबी र उत्पीडन छ । जमिन्दारको ज्यादती छ, यो अन्त्य हुनुपर्छ । जुन सबै जनयुद्धबाट मात्र सम्भव छ ।’

उनलाई पनि लाग्यो, ‘थारु किसान कमैया/कम्लहरी जीवनबाट मुक्त हुनुपर्छ । जमिन्दारी प्रथाको अन्त्य र उनीहरुको हकअधिकार सुनिश्चित हुनुपर्छ ।’ यी सबैको निकास आखिर जनयुद्धबाटै सम्भव रहेछ भन्ने ठानेर उनी युद्धमा होमिए । बन्दुकको नालमा वर्गीय, जातीय र सबै खालका विभेद अन्त्य गर्नुपर्छ भन्दै उनले युद्धको बाटो रोजे ।

****

१३ जेठ ०५९ मा रुकुमको खाराको सैनिक ब्यारेक आक्रमणमा उनी अग्रमोर्चामा थिए । त्यही क्रममा गोली लाग्दा उनले बायाँ आँखा गुमाए । गोलीले ठाउँ-ठाउँमा शरीर वारपार गर्‍यो । छर्रा शरीरभित्रपस्यो ।

शान्ति प्रक्रियापछि ५ लाख बुझेर उनी घर फर्किए । संसार जित्ने सपनाले युद्धमा होमिएका उनीसँग फकिर्ंदा घाइते शरीरमात्र थियो । ‘बलवैंश युद्धको मैदानमा बित्यौं । बद्लामा घाइते शरीर पायौं । बाचेर पनि मरे सरह भयो ।’ उनी विगत सम्झेर लामो सुस्केरा हाल्छन् ।

घरमा उनकी श्रीमती, एक छोरा र छोरी छन् । युद्धका घाइते उनीआफैं केही गर्न सक्दैनन् । कसरी खाने भन्ने चिन्ताले सताउँछ । त्यसमाथि औषधि खाइराख्नुपर्छ । सरकारले दिँदै हुँदै आएको जीवननिर्वाह भत्ता आफैंमा अपुग थियो । औषधि किन्न समेत नपुग्ने । अहिले त्यही पनि कटौती गरिदिएपछि बिचल्ली परेको उनी सुनाउँछन् ।

यता, शरीरभित्र रहेका बमका छर्राले झक्झक्याइरहन्छन् । गर्मीताका शरीर भित्रको छर्रा तात्दा शरीर पोल्छ । हिउँदमा चिसाले कठ्याङग्रिन्छ । त्यही घाउले उनी मर्माहत हुन्छन् । तर त्योभन्दा धेरै नेताहरुले परिवर्तनका सपना देखाएर मर्नु न बाँच्नुको अवस्थामा छोडिएको सम्झँदाउनलाई असैह्या पीडा हुन्छ ।

‘कोरा आर्दश देखाएर नेता, कमाण्डरहरु सत्ता स्वार्थमा लागे’ उनले भने ‘उपचार नपाएर हामीबाँचेर पनि मरे जस्तैभएका छौं । सत्ताले अन्धो बनेका नेताले हाम्रो दुर्दशा देख्दैनन् । युद्धका नाममा नेतालाई माथि पुर्‍याउने काममात्र भयो ।’ विगत सम्झेर आत्मग्लानी हुन्छ, उनलाई ।

अन्धो सत्ता

उसो त जुन पार्टीको निर्देशनमा मुलुकमा जनयुद्ध भयो । त्यही पार्टी पटकपटक सत्तामा पुग्यो । २०६३ सालको शान्ति प्रक्रियापछि.नेकपा माओवादी पार्टी पटकपटक सरकारमा पुग्यो । जनयुद्धकै मुख्य कमाण्डर पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड दुई पटक र बाबुराम भट्टराई एक पटक प्रधानमन्त्री बने । रामबहादुर बादलगृहमन्त्रीभए । जर्नादनशर्मा अहिले मुलुकको अर्थमन्त्री छन् ।

अहिले फर्केर हेर्दा उनलाई नेतालाई सत्तामा पुर्‍याउनमात्र लडिएछ कि भन्ने लाग्छ । ‘हामी जुन सपना बोकेर युद्धमा होमियौं मुलुकमा त्यो परिवर्तन भएन । नेताहरु बने, देश बनेन । बरु हाम्रो स्थिति झन् बिग्रिँदै गयो ।’

बरु अहिले त्यही शरीर उनी आफ्नै लागि भारी बन्यो । ‘हाम्रै योगदानमा मुलुकमा जनयुद्ध सम्भव भयो । परिवर्तन आयो । तर हामी भागीदार हुनपाएनौंं,’ उनी भन्छन् ।

घर न घाट

तुलसीपुर-१८ हेमन्तपुरका भुलप्रसाद विकले जातीय, वर्गीय विभेद र सबैखालका विभेद अन्त्य हुनुपर्छ भन्दै युद्धमा सरिक भए । युग फेर्ने  सपना बोकेर जनयुद्धमा होमिएका भुलप्रसाद विक अहिले  सामान्य हिँडडुल गर्दा पनि बैशाखीको  सहारा लिन्छन् ।

२०५९ सालमा जुम्लाको  सदरमुकाममा भएको  युद्धमा उनले  दाहिने  खुट्टा गुमाए । अथवा युद्धले उनको एउटा खुट्टा नै लिएर गयो । उनलाई अहिले न गरी खानु न मरीलानु झैँ भएको छ आफ्नै जिन्दगी ।

के कसरी जीवन चलाउने भन्ने चिन्ता छ ।’कामगर्न सक्ने स्थिति छैन । परिवार चलाउन धौं-धौं छ । कसरी जीउ पाल्ने भन्ने पिरले दितरात सताउँछ’ उनी भन्छन्, ‘हामी त घर न घाटका भयौं ।’

विगत सम्झेर उनी पनि पश्चात्ताप गर्छन् । ‘गणतन्त्र ल्याउने  सपनाबोकेर हिँड्डा न घरपरिवार भनेनौं । आफ्नो जीवनको प्रवाह नगरी युद्ध लड्यौं’- उनले  भने , ‘अंगभंग भयौं । तर पार्टीले  त्यो  सबै  बिर्सियो   । हामी कहाँ छौं । कुन अवस्थामा छौ  भन्ने  खोजिनिती समेत गरेको  छैन ।’

जुन परिर्वतनका सपना देखेर उनी युद्धमा होमिएका थिए । त्यो मुुलुकपरिवर्तन र जनताका लागिभन्दा पनि नेताका लागि गरिएको जस्तो उनलाई अनुभूति हुन्छ ।

‘हामीले लडेको युद्धको बलबुतामा आज नेताहरु सत्तामा छन् । उनीहरु हामीलाई देख्दैछन् ।’ उनी आक्रोश पोख्छन् ।
उनी आफ्नो अवस्थाबारे बुझाउन नेता कहाँ नपुगेका होइनन् । पटक-पटक आफ्नो अवस्था बारे कमाण्डर र नेताहरूलाई बताए । तर आश्वासनबाहेक केही पाएनन् ।

‘युद्धबिरामपछि नेताहरु सत्ता स्वार्थमा केन्दि्रत भए । घाइते लडाकुलाई बिर्सिर्ए’ उनी भन्छन्, ‘सत्तामा पुगेपछि उनै कमाण्डरले हामीलाई चिन्न छोडे । बरु घाइते भनेर घृणा गर्न थाले ।’

‘परिवर्तनका सपना देखाएर हामीलाई युद्ध लडाए । आज उनी सत्तामा छैन, हामीभुईमा’ लामो सुस्केरा हाल्दै उनी भन्छन्- ‘यही त हो, भुइँ र सत्ताबीचको फरक छ ।’

पटकपटक सत्तामा पुगे पनि नेताहरूले आफूलाई बिर्सिएको उनको गुनासो छ । उनी भन्छन्, ‘नेताले हाम्रो बलिदानलाई सम्झिएको भए यसरी बाँच्नुपर्ने  थिएन ।’

बंगलाचुली गाउँपालिका-२ का ३१ वषर्ीया कुमारी नेपाली पूर्वमाओवादी छापामार हुन् । पुरुषसरह उनले पनि मुलुकको परिवर्तनका निम्ति लडिन् । जातीय, वर्गीय मुक्ति र देशमा आमूल परिवर्तनका निम्ति बमगोला र बारुदसँग खेलिन् । पुरुषसरह युद्धको अग्रमोर्चामा अगाडि सरिन् । गरिबी, असमानता र ज्यादतीविरुद्ध लड्नुपर्छ भन्दै उनी मर्न पनि तयार भइन् ।

कुनैदिन घरगृहस्थी गरी बसिएला भनेर उनलाई रति पनि लागेको थिएन । उनी त दिनरात बन्दुकको  नालबाट परिवर्तनका सपना देख्थिन् । तर शान्ति प्रक्रियापछि उनी घर फर्किइन् । संसार जित्ने सपनाबोकेर युद्धमा होमिएकी उनीसँग घर फर्किंदा आधा घाइते शरीरमात्र थियो । कपिलवस्तुमा भएको लडाइँमा परेर उनले गोली लाग्दा उनले बायाँ आँखा गुमाइन् । युद्धले उनको आधा उज्यालो लग्यो, आधा बाँकी छ ।

उनका श्रीमान् निमबहादुर नेपाली पनि लडाकु थिए । शान्ति प्रक्रियापछि दुवै घर फर् के । तर जीवन निर्वाह गर्न कठिन भइदियो । युद्धबाट फर्किएपछि जीवन चलाउन उनका श्रीमान् खाडी पुगे । अहिले उनी दुई छोरा र एक छोरीसँग बस्छिन् ।

उनलाई अहिले परिवारको जोहो र सन्तानको शिक्षादीक्षाको पिरलो छ । बुझ्दै आएको जीवन निर्वाहभत्ता पनि सरकारले कटौती गरिदियो । ‘अब के खाएर बाँच्ने हो, छोराछोरी कसरी हुर्काउने हो ?’ उनी भन्छिन्, ‘युद्धको बेलामा नेताहरुले सबै जिम्मा लिन्छौं भन्थे । अहिले उनीहरु फर्केर आउँदैनन् । हामीले नै लडेर ल्याएको दुई तिहाइको सरकारले पाउँदै आएको जीवननिर्वाह भत्तापनि काटिदियो । अब कसरी बाँच्ने ?’

युद्धले उनलाई केही दिएन । बरु आधा शरीर लग्यो, बचेको आधा शरीर आफैंलाई बोझभयो । आफ्नै नेताले बिर्सिएपछि उनलाई अब केही आश छैन । ‘हाम्रा कमान्डरहरू अहिले ठूलो पदमा छन्’ उनी भन्छिन्, ‘उनकै निर्देशनमा जिउन ज्यानको प्रवाह नगरी लड्यौं । अहिले हाम्रो आँसु नेताहरु देख्दैनन् । नेता र कमान्डरले हामीलाई बिर्से ।’

घाइते लडाकु सहदेव चौधरी ।

दुईतिहाइ सरकार अभिसाप

जुन पार्टी मुलुक परिवर्तनका निम्ति होमियो । त्यही पार्टी नेकपा एमालेसँग मिलेर मुलुककै ठूलो पार्टी नेकपा बन्यो । सोचेका थिएँ- मुलुकै ठूलो पार्टी भएपछि पार्टी शक्तिशाली बन्यो । आफ्नै कमाण्डर पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ठूलो पार्टीको कार्यकारी अध्यक्ष बने । आफ्नै पार्टीको सरकारले त केही त गर्ला की ? तर परिस्थिति सोचेभन्दा उल्टो भइदियो । जे पनि गर्न सक्थे । तर आफूले लडेको पार्टी सत्ताजानु नै लडाकुका लागि झन् अभिसाप भइदियो । घाइते लडाकुले खाँदै आएको भत्ता काटिदिएपछि उनीहरु झन् आक्रोशमा छन् ।

अर्काे घाइते लडाकु हुन्- सहदेव चौधरी । रुकुमको खारा आक्रमणको भिडन्तमा औंलामा गोलीलागेर उनी घाइते भए । घाइते लडाकुको वर्गीकरण छुटेकाले उनले घाइतेले पाउनुपर्ने निर्वाह भत्ता समेत पाएनन् ।

जनयुद्धका भुक्तभोगी उनलाई पार्टीले घाइते लडाकुलाई केही गर्ला भन्ने कुनै आश छैन । उनी भन्छन्- ‘जसका लागि लड्यौं, त्यही पार्टी पटकपटक सत्तामा पुग्दा पनि हामीलाई हेरेनन् । सँगै लडेका कमाण्डर अहिले पनि सत्तामा छन् । आफ्नै पार्टी मुलककै शक्तिशाली पार्टी बन्यो । तर पनि हामीलाई हेरेनन् । बरु घाइते लडाकुले खाँदै आएको जीवन निर्वाह भत्तासमेत काट्यो । अब झन् के आश गर्नु ?’

जनक्रान्तिका घाइते तथा अपाङ्ग योद्धा संघका अनुसार दाङमा मात्रै ७ सय ५० जना घाइते- अपाङ्ग पूर्वलडाकु छन् । ‘सबैको दुर्दशा एउटै छ’ संघका जिल्ला संयोजक खगेश्वर घर्तीले भने, ‘हिजो पार्टी र क्रान्ति भनेर युद्ध लडे, आज मरेतुल्य बाँचेका छन् ।’



https://ift.tt/3A0E4K7
Name

ad,12,article,5,business,16,feature,18,main news,59,news,651,photo,21,recent,1,sports,9,
ltr
item
Trilok Khabar: आफ्नो शरीर आफैंलाई भारी, नेतालाई भर्‍याङ
आफ्नो शरीर आफैंलाई भारी, नेतालाई भर्‍याङ
https://www.onlinekhabar.com/wp-content/uploads/2021/10/Khusiram-chaudhary.jpg
Trilok Khabar
https://www.trilokkhabar.com/2021/10/blog-post_59.html
https://www.trilokkhabar.com/
https://www.trilokkhabar.com/
https://www.trilokkhabar.com/2021/10/blog-post_59.html
true
4752117234170179207
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy